Không ít bạn đọc nhắn hỏi chúng tôi cùng một câu: vì sao kênh có lượt xem khủng mà kiếm tiền online từ YouTube vẫn chẳng được bao nhiêu? Có bạn còn gửi cả ảnh chụp báo cáo doanh thu để chúng tôi xem. Hơn ba triệu lượt xem trong một tháng, nhưng tiền Google AdSense về chỉ vài trăm nghìn đồng. Bạn ấy làm đúng những gì người ta hay mách: đăng đều đặn, bắt trend nhanh, hình ảnh bắt mắt. Thế mà cuối tháng nhìn con số vẫn thấy hụt hẫng.

Chuyện này không hiếm gặp. Nhiều người mới làm YouTube dồn gần như toàn bộ sức lực vào Shorts vì định dạng này dễ lan truyền. Thuật toán đẩy nhanh, chỉ vài giờ là lượt xem đã nhảy lên trông rất ấn tượng. Cảm giác thành công đến sớm nên ai cũng phấn khích. Nhưng khi mở báo cáo doanh thu, mọi thứ khác hẳn. Số tiền nhận được không tương xứng với con số view hoành tráng kia.

Chúng tôi từng cùng vài học viên ngồi xem lại số liệu của một kênh. Điểm chung dễ thấy nhất là ai cũng nghĩ view nhiều thì tiền nhiều. Suy nghĩ này đúng với video dài, nhưng với Shorts thì gần như không đúng. Trước khi đi sâu, bạn nên đọc thêm bài bên mình về những sai lầm khi mới bắt đầu kiếm tiền online, nơi chúng tôi phân tích kỹ việc chọn sai định dạng ngay từ đầu.

Vậy vì sao cùng là YouTube, cùng chạy quảng cáo, Shorts lại trả ít hơn hẳn video dài? Câu trả lời không nằm ở việc nội dung hay hay dở, mà ở cách nền tảng tính tiền.

Shorts và video dài được trả tiền theo hai cách khác nhau

Video dài cho phép chèn quảng cáo ngay giữa video, trong nghề gọi là mid-roll. Video càng dài thì càng có nhiều vị trí quảng cáo. Ngoài ra còn quảng cáo trước và sau video. Tất cả cộng dồn lại thành doanh thu của tháng đó. Vì vậy một video mười phút thường có lợi thế rõ rệt về tiền.

Shorts thì không làm được như thế. Clip chỉ dài vài chục giây, không có chỗ hợp lý để chèn quảng cáo giữa chừng. Thay vào đó, Google gom quảng cáo hiển thị trong luồng lướt liên tục vào một quỹ chung, rồi chia lại cho các kênh. Nói cách khác, bạn không nhận tiền trực tiếp theo số view của riêng mình, mà nhận một phần từ quỹ gộp của rất nhiều kênh khác.

Quỹ chia sẻ doanh thu Shorts phụ thuộc vào vài yếu tố. Thứ nhất là tổng doanh thu quảng cáo Google thu được từ toàn bộ Shorts trong tháng. Thứ hai là quốc gia của người xem, vì giá quảng cáo mỗi nơi một khác. Thứ ba là bản quyền âm nhạc: nếu dùng nhạc nền từ thư viện của YouTube, phần chia có thể khác đi. Kênh của bạn nhận một phần tính theo tỷ lệ lượt xem so với tổng lượt xem toàn nền tảng trong cùng kỳ.

Đây là lý do chính khiến thu nhập từ Shorts thường thấp hơn nhiều so với video dài. View có cao đến đâu, phần của bạn vẫn bị chia nhỏ trong một chiếc bánh rất lớn.

Một ví dụ dễ hình dung: một video dài mười phút đạt mười nghìn lượt xem có thể mang về vài trăm nghìn đồng nhờ ba bốn vị trí quảng cáo. Một Short cũng mười nghìn lượt xem, cùng thời điểm, có khi chỉ mang về vài chục nghìn. Google không trả thiếu cho bạn. Hai định dạng vốn được tính tiền theo hai cách khác nhau ngay từ đầu, không liên quan đến chất lượng nội dung.

Kết hợp Shorts và video dài để tối ưu AdSense

Hiểu cơ chế rồi, câu hỏi tiếp theo là nên làm gì. Theo những gì chúng tôi quan sát từ nhiều kênh, cách hiệu quả nhất không phải chọn hẳn một bên. Bỏ Shorts thì mất cửa ngõ đưa người lạ đến với kênh. Chỉ làm video dài thì khó lên view ban đầu. Kết hợp cả hai mới là hướng đi bền, dù công sức bỏ ra nhiều hơn lúc đầu.

Shorts đóng vai trò như cửa ngõ. Nó giúp kênh xuất hiện trước những người chưa từng biết đến. Thuật toán hiện đang ưu ái định dạng ngắn, nên đây là cách tự nhiên để kéo người xem mới. Tuy vậy, Shorts không phải nơi tạo ra phần lớn doanh thu, dù nhìn con số view thì dễ tưởng ngược lại.

Video dài mới là nơi tạo thu nhập đều hơn. Khi người xem từ Shorts thấy tò mò, bấm vào kênh và gặp một video dài liên quan, họ thường ở lại lâu hơn. Lúc đó quảng cáo giữa video mới phát huy tác dụng, và tiền AdSense bắt đầu về đều đặn qua từng tháng.

Để dẫn người xem đi đúng hướng, chúng tôi thường gợi ý vài cách làm cụ thể:

• Cuối mỗi Short, mời xem video dài liên quan bằng một câu ngắn, ví dụ “bản đầy đủ nằm ở video mới nhất”.
• Ghim video dài liên quan ngay phía trên phần bình luận của Short đang được xem nhiều.
• Giữ một chủ đề xuyên suốt giữa Short và video dài đi kèm. Nếu hai nội dung rời rạc, người xem sẽ không thấy lý do để bấm sang.

Có kênh còn dùng công cụ theo dõi để đo tỷ lệ chuyển đổi, xem bao nhiêu người xem từ Short thực sự bấm sang video dài. Khi kênh đã đủ lớn và bạn cần số liệu kỹ hơn thay vì đoán theo cảm tính, có thể tham khảo bài bên mình về cách tích hợp AI vào phần mềm quản lý kênh YouTube.

Tỷ lệ giữa hai định dạng không có công thức chung. Có kênh hợp với ba Short đổi một video dài mỗi tuần, có kênh lại hợp tỷ lệ ngược lại, tùy đối tượng khán giả. Việc cần làm là theo dõi số liệu của chính kênh mình rồi điều chỉnh dần từng tuần. Đừng sao chép nguyên tỷ lệ của kênh khác, vì mỗi tệp khán giả có thói quen riêng.

Lời khuyên cho người mới muốn tối ưu thu nhập AdSense

Nếu chỉ nhìn lượt xem, bạn rất dễ đánh giá sai kênh đang làm tốt hay chưa. Chỉ số đáng theo dõi hơn là thời lượng xem trung bình, hay watch time. Chỉ số này cho biết người xem có ở lại đủ lâu để quảng cáo kịp hiển thị hay không. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền cuối tháng, nhiều khi còn quan trọng hơn cả số view.

Chúng tôi khuyên bạn dành thời gian xem lại video của chính mình rồi so với các kênh cùng ngách đang làm tốt. Việc này giúp hiểu vì sao người xem ở lại lâu ở chỗ này mà bỏ đi ở chỗ khác. Nếu muốn soi kỹ nhịp dựng hay cách chuyển cảnh, bạn có thể lưu vài video làm tư liệu, và tham khảo cách tải video YouTube về máy để xem lại cho tiện hơn là bấm qua bấm lại trên trình duyệt.

Đừng vội kết luận sau một, hai tuần thử nghiệm. Thuật toán cần thời gian để hiểu kênh, thường phải vài tháng mới thấy rõ xu hướng. Hãy thử làm cả hai định dạng trong khoảng ba tháng, ghi lại doanh thu từng loại theo tuần, cả lượt xem lẫn watch time. Sau đó mới quyết định nghiêng về bên nào, thay vì đoán theo cảm giác.

Lời khuyên thật lòng từ chúng tôi: đừng bỏ Shorts chỉ vì nó trả ít tiền hơn, và cũng đừng bỏ video dài chỉ vì nó khó lên view nhanh giai đoạn đầu. Hai định dạng đang làm hai việc khác nhau trong cùng một kênh. Một bên kéo người đến, một bên giữ người ở lại và mang tiền về đều hơn. Kiên nhẫn làm đều cả hai trong vài tháng đầu, rồi con số doanh thu sẽ tự cho bạn biết tỷ lệ nào hợp với kênh của mình.