Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ nghe đến chuyện chuyển đổi số là thấy lo. Có người lao vào mua phần mềm này, đăng ký dịch vụ kia, rồi sáu tháng sau nhìn lại mới thấy tiền bỏ ra nhiều mà công việc chẳng nhẹ đi chút nào. Đội ngũ chúng tôi đã gặp không ít trường hợp như vậy khi tư vấn cho các cửa hàng, xưởng nhỏ và công ty dịch vụ quy mô vài chục người. Vì thế, bài này chúng tôi muốn chia sẻ cách bắt đầu giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp một cách thực tế, đi từ những việc nhỏ nhất.
Chuyển đổi số thực ra là gì với doanh nghiệp nhỏ?
Nói cho dễ hiểu, chuyển đổi số là đưa các công việc đang làm bằng giấy, bằng trí nhớ hoặc bằng tin nhắn rời rạc sang những công cụ số có hệ thống hơn. Điều này không nhất thiết phải là một dự án lớn. Một quán cà phê chuyển từ sổ ghi tay sang phần mềm bán hàng cũng đã là chuyển đổi số. Một công ty kế toán nhỏ dùng hóa đơn điện tử thay cho việc lưu file rời cũng vậy.
Chúng tôi hay nhắc khách hàng một điều: mục tiêu không phải là có thật nhiều công nghệ, mà là giảm việc lặp lại và giảm sai sót. Nếu một thay đổi không làm được hai việc đó, bạn nên cân nhắc lại.
Bắt đầu từ việc đau đầu nhất, không phải từ công nghệ hot nhất
Đây là sai lầm chúng tôi gặp nhiều nhất. Chủ doanh nghiệp thấy báo chí nói về AI, về tự động hóa, rồi muốn làm ngay. Nhưng khi hỏi kỹ, họ lại không biết đội kinh doanh đang mất bao nhiêu giờ mỗi tuần chỉ để tổng hợp báo giá.
Thử làm một việc đơn giản: trong hai tuần, ghi lại những việc bạn hoặc nhân viên làm đi làm lại mỗi ngày. Có thể là nhập lại cùng một thông tin khách hàng vào ba file khác nhau, hay gọi điện nhắc công nợ bằng tay. Khi có danh sách này, bạn sẽ thấy rõ chỗ nào đang chảy máu thời gian nhất.
Một ví dụ từ thực tế dự án của chúng tôi
Có một xưởng gia công bao bì ở ngoại thành Hà Nội từng nhờ chúng tôi tư vấn. Họ muốn làm website, làm phần mềm quản lý kho và gắn thêm chatbot cùng lúc. Chúng tôi đề nghị họ dừng lại và làm theo thứ tự khác. Trước tiên, họ chỉ số hóa phần theo dõi đơn hàng bằng một bảng dùng chung, có ai cập nhật thì mọi người đều thấy. Sau một tháng, tình trạng trễ đơn giảm rõ rệt vì không còn chuyện người này không biết người kia đã báo giá gì. Chỉ sau đó họ mới tính đến phần mềm kho.
Chúng tôi kể lại để bạn thấy rằng bước đi nhỏ, đúng chỗ thường cho kết quả tốt hơn một cú đầu tư lớn mà chưa hiểu quy trình.
Chọn công cụ: tiêu chí quan trọng hơn thương hiệu
Khi đã xác định được việc cần giải quyết, bước tiếp theo là chọn công cụ. Doanh nghiệp nhỏ nên ưu tiên vài tiêu chí sau:
- Dễ dùng, nhân viên học trong vài buổi là quen, không cần thuê chuyên gia để vận hành hằng ngày.
- Có thể xuất và nhập dữ liệu, để sau này không bị khóa cứng vào một nhà cung cấp.
- Chi phí minh bạch, tính theo người dùng hoặc theo tháng, dễ dự trù ngân sách.
- Hỗ trợ tiếng Việt và có người phản hồi khi gặp sự cố.
Đừng vội chọn phần mềm vì nó được nhắc nhiều nhất. Một công cụ đơn giản mà cả đội dùng đều đặn luôn có giá trị hơn một hệ thống mạnh nhưng nằm im trong máy tính. Nếu muốn tham khảo thêm cách so sánh, bạn có thể đọc tiêu chí chọn phần mềm quản lý phù hợp cho doanh nghiệp nhỏ để có khung đánh giá rõ ràng hơn.
Đừng quên yếu tố con người
Phần này thường bị bỏ qua nhất. Một hệ thống mới có tốt đến đâu mà nhân viên cảm thấy bị giám sát hay bị thêm việc thì cũng sẽ bị bỏ dở. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, nên để một hoặc hai người trong nhóm làm đầu mối, họ là người được thử trước, học kỹ nhất và hướng dẫn lại cho đồng nghiệp. Đồng thời, hãy nói rõ với cả đội rằng công cụ này để giảm việc vặt, không phải để kiểm tra từng thao tác.
Chúng tôi cũng khuyên bạn nên đọc thêm về cách gỡ rào cản từ phía nhân viên khi chuyển đổi số, vì đây là phần quyết định thành bại nhiều hơn người ta tưởng.
Lộ trình gợi ý cho ba tháng đầu
Nếu bạn đang đứng trước câu hỏi bắt đầu từ đâu, chúng tôi thường gợi ý một lộ trình đơn giản. Tháng đầu, chỉ chuẩn hóa một quy trình có tần suất cao nhất và số hóa nó. Tháng thứ hai, đánh giá xem nhân viên dùng có thường xuyên không, sửa những chỗ gây khó chịu. Tháng thứ ba, mới cân nhắc mở rộng sang quy trình kế tiếp như chăm sóc khách hàng hay quản lý công nợ.
Với những doanh nghiệp muốn đi xa hơn về tự động hóa, bạn có thể tham khảo thêm cách ứng dụng AI để tối ưu quy trình và chi phí vận hành, nhưng nên đặt sau khi nền tảng cơ bản đã vững.
Lời kết từ đội ngũ chúng tôi
Chuyển đổi số không phải cuộc đua xem ai có nhiều công nghệ hơn. Với doanh nghiệp nhỏ, điều quan trọng là bắt đầu đúng chỗ, làm từng bước vừa sức và đo được kết quả. Nếu bạn còn phân vân, hãy bắt đầu bằng việc ghi lại những việc lặp lại trong tuần này. Từ danh sách đơn giản đó, bạn sẽ có câu trả lời rõ hơn cho câu hỏi nên đầu tư vào đâu trước.